Де факто фиксен курс или фиксен на „жими мајка„

Тоа што единствено беше смирувачки и перфектно  точно во она претпразнично  „стампедо„, што по медиумите го извршија гувернерот Богов и режимската економска булумента,  е изјавата дека следуваат 4 денови во кои банките нема да работат. За жал, празниците завршуваат и вторник е работен ден. Доаѓа мачниот вторник или понеделник вечер кога сите повторно ќе почнат да ја имаат истата главоболка околу своите заштеди.

1. Граѓаните и останатите економски агенти не им веруваат на институциите, пред се оние кои по устав треба да се независни, а со тоа и на НБРМ.

На почетокот за да на сите кои не се економисти им стане минимум појасно, мора кратко да го објаснам насловот. Во него е суштината на сегашнава и сите претходни слични пореметувања во монетарната сфера. На неколку пати тоа најексплицитно сум се обидувал да го објаснам и јас, но за да нема никој дилема дека јас сум субјективен, ќе го парафразирам ексгувернерот проф. Љубе Трпески, како човек кој им бил учител и/или уште поважно шеф на Богов, Ставрески и останатите режимски економски разгласи кои се појавуваат на повик овие денови. Трпевски најчесто тоа го објаснува вака:  Во светот најголемиот број земји употребуваат режим на раководено флуктуирачки девизни курсеви, една помала група земји употребува режим на слободно флуктуирање (без лимити) и една помала група земји има режим на фиксен (со закон) курс. Каде сме ние? Во ниедна од овие групи. Ние по закон имаме флуктуирачки курс, а во практика водиме политика на де факто фиксен курс.

Што со други зборови ова кажува? Ова кажува дека во Македонија не постои режим на фиксен курс кој е регулиран со закон и е наведено на пр. дека еврото се менува во однос 1 спрема 61,5 денари. Немаме ниту валутен борд кој слично како и со законското решение гарантира одржување на фиксен курс. Ние всушност имаме режим на фиксен курс на „жими мајка„  кажана од страна на монетарната власт т.е.во овој момент од Богов. Всушност, Богов може да ја смирува ситуацијата касно до ноќта на некоја тв станица, а утредента наутро да му се сони и да осамнеме со нов курс.  Најголем број од луѓето ова го знаат на ваков или онаков начин. Гледајќи дека сите институции во оваа држава од секогаш се само алатка во рацете на режимот,  а посебно сега кога не се бираат средства  за нивен спас, тие неможат а да не се сомневаат дека во таква состојба, без разлика на економските параметри за кои исто така и јас потврдувам дека не покажуваат никаква реална основа за девалвација, сите опции не се отворени. За оние кои поодамна ја следат неговата активност на јавната сцена тоа е сосема јасно. Но тоа посебно станува реално за граѓаните и другите економски агенти кога ќе видат дека гувернерот е голем „шегобиец„ и дека е подготвен да исконтаминира цел еден настан на Македонската берза користејќи го за вулгарна пресметка со некои борци против режимот. Уште појасно е кога и во неговите последни, а воедно задоцнети настапи околу оваа состојба, секогаш провејува политичкото обвинување дека за се што се случува лошо во оваа држава, криви се соросоидите, опозицијата и „албанските терористи„. Поврзувањето на сегашнава состојба со онаа лани околу настаните во Диво Насеље укажува дека гувернерот црпи пи-ар мотиви исклучиво од еден дневен весник кој може да се преименува во „Внимание, говорит Москва„. Но за тоа понатаму.

2. Кризата трае од поодамна, а притисокот врз банките започна баш кога владините трубадури почнаа да излегуваат со теориите за светски заговор против Македонија и нејзината „патриотска и чесна„ власт.

И тука да немаме дилема. Ако објавувањето на снимените разговори некој го става како почеток на последната криза во Македонија, тогаш таа трае повеќе од година дена. Власта, па за жал и гувернерот, со нивната ментална матрица неможат да „сварат„ дека имаат опозиција (пред се имам право да зборувам за онаа партиската околу СДСМ) која никогаш нема да искористи подмолен момент со кој ќе и наштети на државата и нејзините граѓани. Тие изгледаат бедно кога се обидуваат да најдат барем една изјава од било кој партиски преставник заклучно со мене, кој на било кој начин ја подгревал даденава состојба. Многумина ни велеле дека треба да се искористи моментов, дека една изјава на дополнителниот заменик министер или пак лидерот на опозицијата, може да предизвика невидено стампедо кон банките кое ќе создаде целосен хаос. Нивниот аргумент кој несомнено држеше, беше неспорниот факт дека во обратна состојба, овие луѓе немаше да бираат средства. Но,  како и во многу други ситуации, ние не би докажале дека не сме исти како нив ако постапевме поинаку отколку како во даденава ситуација. Напротив, опозицијата и сите економисти кои го критикуваат режимот беа постабилизирачки фактор отколку гувернерот и власта кои чекаа нестабилноста да влезе во повисока фаза. Повисока фаза, бидејќи е факт дека некои банки го менуваа еврото по курс 61,9 иако гувернерот тврдеше дека максимумот е 61,75. Факт е дека скоро сите банки одложено ги исплаќаа и најмалите депозити кои некој сакаше да ги повлече. Дали и со таа задоцнета реакција сакаа до добијат политички поени и на некому да му овозможат заработувачка, набрзо ќе се дознае. Но, тоа се тие!

Инаку, никој неможе да им забележи на некои поединци кои отворено ќе ја соопштат својата одлука дека персонално решиле да ги повлечат своите пари од банка затоа што не сакаат да ја финасираат оваа власт со свои пари. ( Впрочем во вторник владата треба да исплати 100 милиони евра хартии од вредност кои доспеваат). Но, замислете колку е кревка оваа власт ако со сета своја медиумска машинерија и аргументи неможе ова да го порекне? Обвинувањето пак, на некои портали е во доменот на крајно лицемерие.

3. Што понатаму со моите заштеди?

Ова ми е најчестото прашање кое деновиве  ми се поставува директно, индиректно и преку сите можни канали на комуникација. Секогаш велев дека за своите пари секој сам мора да си одлучува. Не ги гледав сите дебатни емисии и незнам дали гореспоменатите актери некој ги праша што тие прават и мислат да прават со нивните заштеди. Пред уште малку да подобјаснам, јас веднаш ќе ви кажам дека нашата заедничка заштеда со мојата сопруга е објавена во мојот анкетен лист и целосно е во банка како денарски депозит.Немам инвестирано ништо во странство, и немам никви недвижнини ниту во Европа, САД или било каде надвор од Македонија.

Дали треба да се плашиме од девалвација? Јас одговорно тврдам дека според сите економски показатели не постои притисок за девалвација и девалвација не треба да има. Но, ќе мора да се вратите веднаш погоре на точка еден. Јас одговорно тврдам дека аболицијата е незаконска, ама таа е на сила. Јас одговорно тврдам дека обвинетите од СЈО мора да се во притвор, ама тие се на слобода…. Јас одоворно тврдам дека неможе да се прават нови аукции за задолжување на домашниот пазар без согласност на дополнителниот заменик министер, ама министерот секој вторник дискреционо не задолжува.

Одлуката е Ваша во секој случај. Она што тука на мојата страница можам да го напишам исклучиво доколку можете да ме разберете како граѓанин е следното. Од поодамна сум размислувал дека со трендот на опаѓање на каматите на денарските депозити кои галопирачки се доближуваат до оние девизните, за разлика од тоа што порано беа повеќекратно поголеми, може да се размислува за некој тип на разводнување на ризикот. Имено, кога ќе утврдите дека каматната стапка на денарскиот депозит не го покрива ризикот од ваквите т.н. валутни ризици или едноставно речено „психоза на можна девалвација„, првиот чекор е да размислувате да го разводните ризикот. На пр. 30 до 50 отсто од денарите да ги конвертирате во друга валута. И толку. Ако некому нешто значи, кога јас би ја направил промената, ветувам дека тука на истово место ќе ви соопштам. Меѓувремено прашувајте ги сите оние јавни личности почнувајќи од Богов, Груевски, Ставрески, Пешевски …, па до експертите блиски до фамилијата, а и други економисти кои се произнесоа на темава вака јавно да ги соопштат своите типови на штедење и идни чекори.

П.С. Целава нестабилност започна тогаш кога најексплицитно во дневниот весник кој слободно може да се крсти како „говорит, радио Москва„ почна да се изнесуваат тези кои покрај лошиот препис, имаат и страшна доза на панична решеност за пресметка со западните империјалисти и нивните домашни шпиуни. Затоа драги пријатели, ова што се случува кај нас и мора да има разрешница набрзо, во принцип е избор помеѓу тоа дали ќе успееме да ја вратиме државата кон изградба на перспективна, слободна и демократска држава или ќе ја дозаглавиме во некое руско гето. Или преведено на темата од горе, дали ќе одиме кон некој тип на „рубљовски„ девалвационен ситем или пак нешто друго.

П.П.С. Со Богов комуницирам. Писмено и службено. Она на берза е само домашно воспитание. Тој незнам дали намерно заборавил, но, веќе месеци наназад како дополнителен заменик министер очекувам одговор дали НБРМ како агент на МФ, ги известил клиентите за повлечената аукција, која МФ ја распиша задоцнето, а потоа и ја повлече.

На крај мора да завршам пак со еден Русин. ( за оние што не го знаат ќе ги оставам да го побараат за да го прочитатат неговото дело).  Тој во својата книга во која покрај другото, на свој начин ја раскажува приказната за Понтија Пилат, дава многу точно и историски докажано тврдење:

-Ракописите никогаш не горат!

 

 

 

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Напишете коментар

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Промени )

Twitter слика

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Промени )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Промени )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Промени )

Connecting to %s